Praca w USA – gdzie szukać i jakie są zarobki
Polacy w USA mogą korzystać zarówno z międzynarodowych portali pracy (Indeed, LinkedIn, Glassdoor, Monster itp.) jak i serwisów polonijnych. Dobrym źródłem ofert jest m.in. portal PolonAds.com (kategoria „Praca”) czy polonijne grupy na Facebooku lub polskie gazety (np. Dziennik Związkowy). Rynek pracy w USA jest zróżnicowany regionalnie: wybrzeża (Kalifornia, Nowy Jork, Washington) oferują najwyższe płace, ale też wyższe koszty życia. W popularnych branżach u Polonii – budownictwie, IT, opiece zdrowotnej (np. opiekunki osób starszych) i transporcie – popyt bywa wysoki. W Stanach istnieje wiele możliwości zatrudnienia w usługach, logistyce czy IT dla osób ze średnim lub średnio-zaawansowanym angielskim.
Średnie zarobki w wybranych branżach
· IT (programiści): mediana ~132 270 USD rocznie (2024)[1]. Wysokie stawki spotykane są w Kalifornii (średnio ok. 173 780 USD rocznie)[2], Nowym Jorku czy stanie Washington.
· Budownictwo: robotnicy budowlani (laborers) – mediana ~46 050 USD rocznie (2024)[3]. Średnio wszystkie zawody budowlane mają mediana ~58 360 USD[4]. W porównaniu, przeciętne wynagrodzenie brutto w budownictwie w Polsce to ok. 8 719 PLN miesięcznie[5] (ok. 2 350 USD/msc).
· Gastronomia i usługi: szef kuchni (chef/head cook) – mediana ~60 990 USD rocznie[6]. Cooks (kucharze) – mediana ~17,19 USD na godzinę (~33 500 USD/rok)[7]. Dla porównania w Polsce przeciętne wynagrodzenie w gastronomii to ~6 520 PLN brutto/miesiąc[5]. Wyższe zarobki w USA rekompensują jednak zwykle wyższe koszty życia.
· Transport: kierowcy ciężarówek (heavy truck drivers) – mediana ok. 55 990 USD rocznie (2024)[8]. Lżejsi kierowcy dostawczy ~44 140 USD.
· Opieka zdrowotna/świadczenia społeczne: opiekunowie domowi (home health aides) – mediana ok. 16,12 USD/godzinę (33 530 USD/rok)[9]. Najwyższe stawki w tej kategorii są w stanach takich jak NY czy WA (do ~38–42 tys. USD rocznie)[10][11].
W skrócie – zarobki w USA są znacząco wyższe niż w Polsce, ale tak samo koszty życia (Numbeo: koszty życia wraz z czynszem są ~63% wyższe w USA niż w Polsce[12]). Należy więc uwzględnić wyższe opłaty za mieszkanie, opiekę medyczną, ubezpieczenia itp.
Wyjazd do pracy – zalety i ryzyka
Zalety: Wyższe płace i możliwości rozwoju zawodowego (zwłaszcza w branżach deficytowych jak IT czy budownictwo), dojrzały rynek usług i duża społeczność polonijna. Sporo legalnych programów wizowych (H-1B, L-1, wizy pracownicze) dla wysoko wykwalifikowanych. Silna wspólnota polonijna oferuje pomoc i kontakty biznesowe.
Ryzyka i wady: Wysokie koszty życia (mieszkanie, ubezpieczenia). System opieki zdrowotnej prywatny – bez ubezpieczenia leczenie jest bardzo drogie. Problemy prawne/imigracyjne – aby legalnie pracować i prowadzić biznes, trzeba mieć odpowiedni status, nielegalny pobyt grozi deportacją (czyli istnieje „ryzyko deportacji” osób bez ważnych dokumentów)[13]. Obowiązkowy jest system ubezpieczeń społecznych i podatki (w USA często wyższe lub złożone niż w Polsce). Z drugiej strony: jako pracownik lub przedsiębiorca imigrant możesz korzystać z federalnych programów wsparcia (np. opieka medyczna Medicaid, programy pomocy społecznej), jeśli spełniasz warunki.
Zakładanie działalności gospodarczej
Polacy mogą prowadzić jednoosobową działalność (sole proprietorship) lub spółkę (najczęściej LLC – Limited Liability Company). Sole proprietorship jest najprostszą formą: wystarczy zacząć działalność i używać własnego SSN/ITIN (numer identyfikacyjny podatnika) zamiast rejestracji firmy[14]. Przy tej formie nie ma rozdzielenia majątku (osoba i firma to jedno), więc odpowiedzialność jest osobista. LLC wymaga zarejestrowania w wybranym stanie. Typowe kroki to: wybór stanu rejestracji (w praktyce od tego zależą koszty i przepisy), wybór unikalnej nazwy firmy (z dopiskiem „LLC”), wskazanie zarejestrowanego agenta (w USA – osoba/firma z lokalnym adresem) oraz złożenie „Articles of Organization” w urzędzie Sekretarza Stanu[15]. Formalności można zazwyczaj załatwić online lub pocztą, często przy pomocy firm doradczych. Opłata rejestracyjna zależy od stanu (od kilkudziesięciu do kilkuset USD). Po rejestracji dla firmy trzeba uzyskać Numer Identyfikacji Pracodawcy (EIN) w IRS – bez względu na zatrudnianie pracowników, służy on do rozliczeń podatkowych[16]. Przy zakładaniu sole-proprietorship zwykle wystarczy używać własnego SSN/ITIN, a EIN jest wymagany dopiero przy zatrudnianiu osób[14].
Krok po kroku (LLC):
1. Wybór struktury: najczęściej LLC (ochrona majątku osobistego) lub sole-proprietorship (prostota)[14].
2. Rejestracja: Złożyć dokumenty (Articles) w wybranym stanie (online lub tradycyjnie), uiścić opłatę. Najpopularniejsze stany rejestracji to Delaware, Nevada, Wyoming (dla firm ogólnokrajowych), choć Polonia często rejestruje firmę w stanie faktycznej działalności.
3. Licencje i pozwolenia: sprawdzić lokalne wymogi (patrz poniżej).
4. EIN: wystąpić do IRS o numer EIN (formularz SS-4 – można online jeśli mamy TIN)[16].
5. Rachunek firmowy: otworzyć w amerykańskim banku (przyda się EIN, dokument rejestracji, paszport).
6. Księgowość i podatki: rozważyć rejestrację w urzędzie podatkowym stanu (sales tax permit), prowadzić księgowość (np. przez rachmistrza lub biuro CPA) i odprowadzać zaliczki podatkowe.
Licencje, pozwolenia i wymogi lokalne
Każdy biznes może wymagać dodatkowych licencji:
- EIN (IRS): obowiązkowy przy prowadzeniu działalności gospodarczej – nadawany przez IRS[16].
- Rejestracja podatków stanowych: jeżeli firma sprzedaje towary, trzeba uzyskać „sales tax permit” w stanie (podatek od sprzedaży) oraz zarejestrować się jako płatnik podatku dochodowego w danym stanie (chyba że stan nie pobiera podatku dochodowego).
- Licencja kontraktowa: przedsiębiorca budowlany lub remontowy prawie w każdym stanie musi mieć licencję stanową (uzyskuje się ją po zdaniu egzaminu i opłatach). Bez niej wykonywanie prac budowlanych może być nielegalne[17]. Podobnie elektrycy, hydraulicy, czy kosmetyczki potrzebują licencji branżowych.
- Pozwolenia lokalne: jeśli firma prowadzi działalność np. gastronomiczną – potrzebne pozwolenia sanitarne od lokalnego departamentu zdrowia; jeśli przewozi ludzi – licencja taksówkowa albo przewoźnika. Nawet prowadząc sklep sprzedający alkohol, konieczne jest zezwolenie (liquor license). Przy zatrudnianiu pracowników należy zarejestrować się w urzędach pracy (UI – ubezpieczenie od bezrobocia) oraz wykupić ubezpieczenie od wypadków i odpowiednie składki.
- Inne: wiele miast wymaga lokalnej licencji biznesowej (business license) i/lub pozwolenia na prowadzenie działalności na danym obszarze (np. regulacje zoningu). Warto skonsultować się z lokalnym biurem małego biznesu (Small Business Administration lub „Business Development Center” w danym stanie), by poznać szczegółowe wymogi.
Podatki dla samozatrudnionych i firm
Amerykański system podatkowy jest progresywny i złożony:
- Podatek federalny: płacony od dochodu z pracy lub biznesu. Stawki dla osób fizycznych rosną z poziomów 10%, 12%, 22% aż do 37% (np. dla singla ~47–100 tys. USD podatek 22%, powyżej ~600 tys. 37%)[18]. Dochód firm osobowych (sole proprietorship, LLC) przechodzi na zeznanie właściciela (tzw. pass-through). Korporacje C mają 21% podatku od zysku.
- Podatek stanowy: większość stanów ma własny podatek dochodowy (0% w Texasie, Florydzie; aż do 10–13% w Kalifornii czy Nowym Jorku). Przy planowaniu dochodu warto sprawdzić stawki stanowe w miejscu działalności.
- Podatek od samozatrudnienia (Self-Employment Tax): składka na Social Security i Medicare, płacona przez osoby prowadzące biznes – 15,3% dochodu netto (12,4% na Social Security + 2,9% Medicare)[19]. Dodatkowa dopłata 0,9% Medicare jest naliczana od dochodów powyżej ok. 200–250 tys. USD rocznie[20]. Przykładowo, prowadząc jednoosobową firmę, trzeba oddzielnie obliczyć i zapłacić te składki (formularz IRS Schedule SE) oraz zaliczki na podatek dochodowy co kwartał. Przy zatrudnieniu w firmie pracodawca opłaca część socjalnych składek za pracownika, ale samozatrudniony robi to sam.
- Inne podatki: w zależności od stanu – VAT (sales tax), podatek od nieruchomości (property tax) jeśli firma posiada grunt, podatek od korporacji (franchise tax) itp. Warto skorzystać z usług księgowego/biura rachunkowego, zwłaszcza na początku działalności.
Wsparcie dla imigrantów i przedsiębiorców
Wiele organizacji polonijnych i amerykańskich oferuje pomoc:
- Polskie organizacje: np. Kongres Polonii Amerykańskiej (oddziały stanowe), Polsko-Słowiańskie Centrum w Nowym Jorku (programy imigracyjne i kursy języka angielskiego) czy Polski Instytut w Chicago. Mają często poradnie prawne i ekonomiczne dla Polonii.
- Konsulaty RP: Konsulaty RP w Chicago, Nowym Jorku, Waszyngtonie itp. udostępniają listy polskojęzycznych adwokatów, doradców podatkowych i biur przedsiębiorców oraz informacje o programach grantowych dla polonijnych organizacji[21].
- Amerykańskie instytucje: Small Business Administration (SBA) i lokalne Small Business Development Centers (SBDC) oferują bezpłatne porady biznesowe i szkolenia (często dostępne także w j. polskim lub z tłumaczem). Stowarzyszenia imigrantów (np. Polish American Chamber of Commerce) integrują biznesy polonijne. W większych miastach działają inkubatory przedsiębiorczości i kluby biznesowe, w tym polonijne. Dobrym punktem są również polskie parafie i domy kultury – czasem organizują spotkania networkingowe i szkolenia.
Jak pomoże PolonAds.com
PolonAds.com to darmowy portal ogłoszeniowy dla Polonii w USA i Kanadzie. Użytkownicy mogą tam zamieszczać ogłoszenia m.in. z kategorii „Praca” oraz „Usługi” – w tym Budowa i Remonty, Transport i Przeprowadzki, IT i Opieka domowa[22]. Portal pozwala dotrzeć do polskojęzycznych klientów i pracowników w lokalnych społecznościach (np. Chicago, Nowy Jork). Przykładowo, osoba zakładająca niewielką firmę budowlaną czy transportową może szybko zamieścić ofertę swoich usług w Polonii. Ponadto serwis prowadzi blog Poradnik PolonAds.com (artykuły o pracy, prawie imigracyjnym i gospodarczym), oraz newsletter informacyjny – co pomaga w budowaniu marki osobistej i sieci kontaktów wśród Polonii.
Źródła i przydatne kontakty
· Dane o zarobkach (Bureau of Labor Statistics, USA): software developers[1][2], construction[3], chefs/cooks[6][7], truck drivers[8], home health aides[9].
· Statystyki wynagrodzeń w Polsce (GUS, wynagrodzenia.pl)[5].
· Cost of living (Numbeo): USA vs Polska[12].
· Przepisy dot. samozatrudnienia (IRS): Self-Employment Tax 15,3%[19]; stawki podatkowe 2024[18].
· Poradniki zakładania firmy (Bright!Tax[15][16], Immigrants Rising[14]).
· Licencje budowlane (Procore Guide[17]).
· Portal ogłoszeniowy PolonAds.com (kategorie serwisu)[22].
Przydatne linki i kontakty:
- Oficjalne strony polskich konsulatów w USA (poradnie prawne, listy ekspertów), wiza.gov.pl.
- Polskie organizacje: Kongres Polonii Amerykańskiej (pac1944.org), Polish Slavic Center w NY (polishslaviccenter.org) – programy pomocowe, kursy.
- Amerykańskie agencje: SBA (sba.gov), lokalne SBDC/Business.gov.
- Polonijne media ogłoszeniowe: PolonAds.com (polonads.com), Dziennik Związkowy (ogłoszenia praca), praca.pl (polonijne sekcje).
Dzięki powyższym informacjom Polonia w USA może świadomie planować karierę etatową i własną firmę, korzystając zarówno ze wsparcia społeczności, jak i oficjalnych źródeł. Wszystkie powyższe dane pochodzą ze sprawdzonych źródeł (patrz odnośniki).
https://www.bls.gov/oes/2023/may/oes151252.htm
[3] [4] Construction Laborers and Helpers : Occupational Outlook Handbook: : U.S. Bureau of Labor Statistics
https://www.bls.gov/ooh/construction-and-extraction/construction-laborers-and-helpers.htm
[5] Wynagrodzenia w Polsce według danych GUS - wynagrodzenia.pl
[6] Chefs and Head Cooks : Occupational Outlook Handbook: : U.S. Bureau of Labor Statistics
https://www.bls.gov/ooh/food-preparation-and-serving/chefs-and-head-cooks.htm
[7] Cooks : Occupational Outlook Handbook: : U.S. Bureau of Labor Statistics
https://www.bls.gov/ooh/food-preparation-and-serving/cooks.htm
[8] Heavy and Tractor-Trailer Truck Drivers - Kaplan Community
https://community.kaplan.com/kb/articles/850-heavy-and-tractor-trailer-truck-drivers
[9] [10] [11] Home Health and Personal Care Aides
https://www.bls.gov/oes/2023/may/oes311120.htm
[12] Cost Of Living Comparison Between Poland And United States
[13] [21] Podsumowanie – najważniejsze obszary, które warto monitorować
[14] immigrantsrising.org
[15] [16] Starting an LLC as a Foreigner: What Non-US Citizens Should KnowStarting an LLC as a Foreigner: What Non-US Residents Should Know | Bright!Tax Expat Tax Services
https://brighttax.com/blog/starting-an-llc-as-a-foreigner/
[17] The Ultimate Guide to Contractor License Requirements in Every State
https://www.procore.com/library/contractors-license-guide-all-states
[18] Federal income tax rates and brackets | Internal Revenue Service
https://www.irs.gov/filing/federal-income-tax-rates-and-brackets
[19] [20] Self-employment tax (Social Security and Medicare taxes) | Internal Revenue Service
[22] Home PL
- Kliknięć: 61